De feiten van het referendum

RedactieAlgemeen

De afgelopen tijd waren er veel berichten in de media over referenda. Het referendum in Catalonië, de petitie om een referendum te houden over de ‘aftapwet’ die inmiddels al zo’n 400.000 keer getekend is, maar ook de regeringsplannen om het raadgevend referendum in te trekken.

Maar wat is nou precies een raadgevend referendum? Hoort het volk niet altijd een stem te hebben als er wetten gemaakt worden? Daar zijn we toch een democratie voor? In dit stuk zal er worden ingegaan op deze vragen en op de regeringsplannen.

Het referendum

Kort gezegd is het referendum een soort verkiezing waarbij het volk zijn mening geeft over een bepaalde kwestie. Op deze manier worden burgers dus direct betrokken bij de besluitvorming van de overheid. Dit kan op zowel gemeentelijk niveau als landelijk. Zo mochten Rotterdammers zich vorig jaar uitspreken over de woonplannen van de gemeente.

Er zijn verschillende typen referenda, zoals het raadgevend referendum (denk hierbij aan het Oekraïne-referendum), of het bindend referendum (waarbij de overheid zich moet houden aan de uitslag). Deze laatste soort is in Nederland niet mogelijk en de Grondwet zou daarvoor moeten worden aangepast.

Verder bestaat er ook het volksinitiatief waarbij mensen zelf een onderwerp aan kunnen dragen. Om dit onderwerp op de agenda te zetten moet het wel gesteund worden door een minimaal aantal mensen. Hier wordt dus echter niet over gestemd zoals bij een referendum.

Democratie

Het referendum heeft een aantal voordelen. Zo worden de beslissingen die genomen worden op basis van een referendum in ieder geval door een groot deel van de bevolking gesteund en worden burgers veel actiever in de politiek. Dit komt omdat ze direct betrokken worden in de besluitvorming en omdat ze een mening moeten vormen over de onderwerpen. Anders komen belangrijke thema’s alleen elke vier jaar met de verkiezingen ter sprake.

De regeringsplannen

Tot slot de regeringsplannen. Voor een korte opsomming van de belangrijkste dingen in het regeerakkoord verwijs ik graag naar Het Regeerakkoord 2017 – 2021: een opsomming. Het nieuwe kabinet is van plan het raadgevend referendum af te schaffen. Deze wet bestaat sinds 1 juli 2015 en zal dus waarschijnlijk ingetrokken worden. Volgens de tekst van het regeerakkoord is dit vanwege discussie over de wijze waarop het referendum aangevraagd moet worden en vanwege de discussie over interpretatie van de uitslag. Denk hierbij aan de ophef over het Oekraïne-referendum.

RedactieDe feiten van het referendum