Hoe is de rechtspraak in Nederland opgebouwd?

RedactieAlgemeen

Het recht bestaat uit 3 gebieden: civielrecht, strafrecht en bestuursrecht. Het hangt af van uw zaak met welk rechtsgebied, welke instantie en welke procedure u te maken krijgt.

Rechtsgebieden

De rechtsgebieden hebben betrekking op de situatie en de betrokken partijen:

  • Bij het civielrecht staan burgers of organisaties tegenover elkaar.
  • Bij het strafrecht klaagt de overheid burgers of organisaties aan die verdacht worden van een strafbaar feit.
  • Bij het bestuursrecht staan burgers of organisaties tegenover de overheid.

De kantonrechtspraak is geen rechtsgebied, maar wel een bijzondere vorm van rechtspraak. De kantonrechter behandelt civiele zaken en lichte strafzaken. De kantonrechter behandelt bijvoorbeeld arbeidszaken, huurzaken en civiele zaken waarbij de vordering minder dan € 25.000 bedraagt.

Procedures bij de rechtbank

Als een zaak binnenkomt, bekijkt de rechtbank welke procedure nodig is. Dat hangt af van de inhoud van de zaak en van wie erbij betrokken zijn. De soorten procedures komen overeen met derechtsgebieden in Nederland.

Rechterlijke instanties

Mensen of bedrijven die betrokken zijn bij een rechtszaak komen altijd eerst terecht bij de rechtbank. Bent u het niet eens met een uitspraak van de rechter, dan kunt u in hoger beroep. U doet dit bij het gerechtshof. Ten slotte kunt u terecht bij de Hoge Raad. De Hoge Raad is niet altijd de hoogste rechter. Er bestaan nog 3 andere instanties die voor bepaalde zaken de hoogste rechtsprekende instantie zijn:

  • De Centrale Raad van Beroep is er voor hoger beroep in ambtenarenzaken en sociale zekerheidszaken (bijvoorbeeld uitkeringen).
  • Het College van Beroep voor het Bedrijfsleven is er voor het bedrijfsleven. Bijvoorbeeld voor beroepszaken op het terrein van het sociaal-economisch bestuursrecht.
  • De afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State is er voor zaken in hoger beroep in het bestuursrecht. Bijvoorbeeld voor zaken waarin burgers tegenover de overheid staan. Alleen in het belastingrecht is de Hoge Raad de hoogste instantie.

Gerechtelijke indeling (gerechtelijke kaart)

Nederland is sinds 1 april 2013 onderverdeeld in 11 arrondissementen (gebieden die onder toezicht van een specifieke rechtbank vallen). Verschillende rechtbanken en gerechtshoven zijn de afgelopen jaren gefuseerd. De belangrijkste voordelen hiervan zijn:

  • Rechtbanken en gerechtshoven kunnen zaken sneller behandelen.
  • Nederland heeft nu 32 zittingslocaties voor veelvoorkomende juridische problemen, terwijl in de oude situatie vaak alleen kantonrecht beschikbaar was.

Strafbeschikking door Openbaar Ministerie

Het Openbaar Ministerie (OM) spoort verdachten op en brengt ze voor de rechter. De rechter spreekt vervolgens een vonnis uit. In sommige gevallen mag het OM ook zelf een straf opleggen. Dit heet strafbeschikking. De Wet OM-afdoening regelt dit. Het OM mag alleen relatief lichte straffen opleggen, zoals geldboetes of taakstraffen. Dit ontlast rechters en hierdoor verloopt de rechtspraak sneller.

Registers van deskundigen

Goede rechtspraak vraagt om goede deskundigheid. Daarom kunnen rechters, advocaten en het OM gebruikmaken van registers van deskundigen. Een voorbeeld is het Nederlands Register Gerechtelijke Deskundigen (NRGD). Dit is een register voor deskundigen op het gebied van bijvoorbeeld DNA-onderzoek, psychologie of psychiatrie. Een ander voorbeeld is het Register beëdigde tolken en vertalers.

Onafhankelijk toezicht op advocaten

Per 1 januari 2015 is er een nieuw stelsel van toezicht op de advocatuur. Centraal in het nieuwe stelsel is het College van toezicht van de Nederlandse orde van advocaten. Het college heeft de eindverantwoordelijkheid voor de controle of advocaten zich wel aan de regels houden.

Het college bestaat uit 3 leden. Voorzitter is de landelijke deken. De overige 2 leden mogen geen advocaat, ambtenaar of rechter zijn. Het college stelt de eisen vast waaraan het toezicht op alle advocaten moet voldoen. Dekens kunnen voortaan niet meer hun eigen toezichtregels maken.

De leden worden benoemd bij Koninklijk Besluit. De Nederlandse Orde van Advocaten draagt personen voor benoeming aan.

Het parlement heeft ingestemd met de wet Positie en toezicht advocatuur.

 

Bron: rijksoverheid.nl

 

RedactieHoe is de rechtspraak in Nederland opgebouwd?