Hoe komt een wet tot stand?

RedactieAlgemeen

In Nederland maakt de regering wetten in samenwerking met de Eerste en Tweede Kamer. Zij hebben de wetgevende macht. Een wet begint met een wetsvoorstel en is klaar na publicatie in het Staatsblad. Daartussen ligt een vast aantal stappen die alle wetsvoorstellen moeten doorlopen.

Ambtelijke voorbereiding wetten

Als ministers of staatssecretarissen iets wettelijk willen regelen, geven zij hun ambtenaren opdracht om een wetsvoorstel te maken. Om hier steun voor te krijgen, overleggen ambtenaren soms eerst met mensen voor wie de wet bedoeld is. Bijvoorbeeld via internetconsultatie.

Ook schrijven ze een Memorie van Toelichting bij het wetsvoorstel. Hierin staat het hoe en waarom van het wetsvoorstel. Tot slot gaat het voorstel naar het ambtelijk voorportaal. Dit is een overleg van hoge ambtenaren die betrokken zijn bij de inhoud van het voorstel.

initiatiefwetsvoorstel

Een Tweede Kamerlid kan ook een wetsvoorstel indienen. Tweede Kamerleden hebben namelijk het recht van initiatief (het recht om wetsvoorstellen in te dienen). Zo’n wetsvoorstel heet dan een initiatiefwetsvoorstel.

Behandeling wetsvoorstel in ministerraad

Na het ambtelijk voorportaal komt het wetsvoorstel in de onderraad, een overleg met alleen de inhoudelijk betrokken ministers. Daarna volgt bespreking in de ministerraad met alle ministers. Wanneer de ministerraad akkoord is met het wetsvoorstel, gaat de tekst ervan naar de Raad van State.

Beoordeling wetsvoorstel door Raad van State

De Raad van State is het hoogste adviescollege van de regering. De raad adviseert over alle wetsvoorstellen die naar de Tweede en Eerste Kamer gaan. Zolang het wetsvoorstel bij de Raad van State ligt, is het geheim. De Raad van State kijkt of het wetsvoorstel wel uitvoerbaar is. En of het niet in strijd is met de grondwet. Het eindoordeel van de Raad van State heet het dictum. Bij een negatief dictum moet het wetsvoorstel opnieuw naar de ministerraad.

Het advies van de Raad van State is niet bindend, maar wel heel belangrijk. De betrokken minister moet laten weten hoe hij het advies verwerkt in het wetsvoorstel. Dit vermeldt hij in het zogenaamde nader rapport.

Behandeling wetsvoorstel in Tweede Kamer

Het wetsvoorstel gaat samen met de Memorie van Toelichting, het advies van de Raad van State en het nader rapport naar de Tweede Kamer. Ook zit er een Koninklijke Boodschap bij. Hiermee biedt de Koning het wetsvoorstel aan de Tweede Kamer aan. Het wetsvoorstel is openbaar als het naar de Tweede Kamer gaat.

In de Tweede Kamer wordt het voorstel eerst schriftelijk behandeld in een gespecialiseerde commissie. Bijvoorbeeld de vaste commissie voor Veiligheid en Justitie bij maatregelen tegen criminaliteit. Daarna verdedigt de minister het wetsvoorstel in een plenair debat.

Na het debat volgt een stemming over de wijzigingsvoorstellen van Kamerleden. Daarna over het gehele wetsvoorstel. Als het wetsvoorstel is aangenomen, gaat het naar de Eerste Kamer.

Behandeling wetsvoorstel in Eerste Kamer

Ook in de Eerste Kamer wordt het wetsvoorstel eerst behandeld in een gespecialiseerde commissie. Daarna volgt het plenaire debat en wordt er gestemd. De Eerste Kamer mag het wetsvoorstel alleen aannemen of verwerpen, maar niet wijzigen. Eerste Kamerleden hebben namelijk geen recht van amendement (wijziging).

Heeft de Eerste Kamer toch bezwaar tegen een onderdeel uit het wetsvoorstel? Dan kan de minister toezeggen een wijziging door te voeren. Zo’n wijziging heet een novelle. De Tweede Kamer moet een novelle wel eerst aannemen. Daarna kan de Eerste Kamer er opnieuw naar kijken.

Publicatie wet in het Staatsblad

Een wetsvoorstel dat in de beide Kamers is aangenomen, is daarmee goedgekeurd door het parlement. Maar het is nog geen wet. Dit is pas het geval als de koning en de verantwoordelijke ministers hun handtekening eronder hebben gezet. De wet wordt bekendgemaakt in het Staatsblad.

Inwerkingtreding van de wet

Het tijdstip waarop de wet ingaat, kan in de wet zelf staan. Maar in de wet kan ook staan dat dit tijdstip later wordt vastgesteld in een Koninklijk Besluit. Ook dat Koninklijk Besluit komt dan in het Staatsblad te staan.

bron: rijksoverheid.nl

RedactieHoe komt een wet tot stand?