Steeds vaker vervolging via artikel 12-procedure

RedactieAlgemeen


Het Openbaar Ministerie bepaalt welke strafbare feiten het voor de strafrechter wil brengen. Deze vervolgingsbeslissing wordt genomen door de officier van justitie. 
De officier van justitie beoordeelt onder meer of het feit bewezen kan worden en of het algemeen belang gediend is bij vervolging. Vervolgens bepaalt de officier van justitie of er met een transactie of een strafbeschikking kan worden volstaan of dat de strafrechter zich over de zaak moet buigen.

 

Niet vervolgen

De officier van justitie besluit om de zaak niet te vervolgen of af te doen met een transactie of strafbeschikking, terwijl belanghebbenden (bijvoorbeeld het slachtoffer of nabestaanden) vinden dat de zaak voor de rechter moet worden gebracht. In dat geval kunnen direct belanghebbenden een bijzondere klachtprocedure starten en de zaak rechtstreeks aan een gerechtshof voorleggen.

 

Artikel 12 Sv-procedure

Deze procedure is vastgelegd in de artikelen 12 en verder van het Wetboek van Strafvordering. Vaak wordt daarom gesproken van een ‘12 Sv-procedure’ of een ’procedure klacht niet-vervolging’. Deze procedure is voor iedere belanghebbende zonder bijstand van een advocaattoegankelijk.

 

Verloop procedure

Het hof stelt zich een aantal formele vragen: Is het gerechtshof bevoegd? Is de klager ontvankelijk? Als al deze vragen met ‘ja’ worden beantwoord, behandelt het gerechtshof het beklag inhoudelijk.

Het gerechtshof betrekt bij zijn beslissing de technische aspecten van de zaak (zoals de bewijsbaarheid) en het algemeen belang bij het wel of niet vervolgen. Het hof zal de stukken bestuderen, adviezen vragen en klager en beklaagde oproepen om te worden gehoord. Vervolgens adviseert het Openbaar Ministerie het hof.

Als de klager in zijn gelijk wordt gesteld door het Gerechtshof, betekent dit dat het hof reden ziet om de zaak alsnog aan de rechter voor te leggen. Het betekent uiteraard niet dat de zaak in een veroordeling zal eindigen. Daar beslist de rechtbank over. Het gerechtshof beoordeelt slechts of er punten zijn die door een strafrechter onderzocht moeten worden.

De officier van justitie zal de zaak aanbrengen bij de rechtbank. Die gaat dan onderzoeken of er sprake is van een bewijsbaar strafbaar feit en een strafbare dader. Ook het OM zal dan opnieuw naar de zaak kijken. Het OM kan de rechter vragen het feit bewezen te verklaren en de verdachte te veroordelen, maar kan ook vrijspraak vragen.

Steeds vaker vervolging via artikel 12-procedure

Gerechtshoven hebben in de afgelopen 10 jaar het aantal verzoeken om het Openbaar Ministerie opdracht te geven vervolging in te stellen, met bijna 30 procent zien stijgen. In 2005 gebeurde het 2.225 keer, in 2016 2.880 keer.

 

 

 

 

 

Instroom artikel 12-procedures bij gerechtshoven

In NRC Handelsblad werden gisteren (woensdag 22 maart) 2 verklaringen genoemd voor deze stijging.

  • De eerste is dat slachtoffers de afgelopen decennia een steeds grotere rol kregen toebedeeld in het strafproces.
  • De tweede verklaring zou de toegenomen mondigheid zijn: mensen leggen zich minder snel neer bij de beslissing van een autoriteit.

Het aantal keren dat een artikel 12-procedure daadwerkelijk tot vervolging leidt is over de jaren heen stabiel: 10 procent.

 

 

RedactieSteeds vaker vervolging via artikel 12-procedure